C Vitamini: Görevleri, Kaynakları ve Eksiklik Belirtileri
C vitamini kolajen yapımı ve bitkisel demirin emilimi gibi işlevlerde rol oynar. Beslenmedeki yeterlilik, yüksek doz takviyenin hastalıkları önlediği anlamına gelmez.
Vücuttaki işlevleri
Askorbik asit olarak da bilinen C vitamini antioksidan işlev gösterir ve normal bağışıklık süreçlerine katkı sağlar. Kolajen sentezindeki görevi bağ dokusu ve yara iyileşmesi için önemlidir. Ağızdan yüksek doz almak cilt lekelerini, kırışıklıkları veya bütün enfeksiyonları gideren bir yöntem değildir.
Besin kaynakları
Biber, brokoli, kivi, çilek, portakal ve greyfurt başlıca seçeneklerdendir. Porsiyon, çeşit ve tazelik miktarı değiştirir. Bir kivi günlük ihtiyacın herkeste aynı yüzdesini karşılamaz. Meyvenin tamamı lif de sağlar; meyve suyu miktarı sınırsız artırılmamalıdır.
Pişirme ve saklama
Uzun saklama ve uzun süreli pişirme C miktarını azaltabilir. Taze hazırlanmış sebze ve uygun kısa pişirme yöntemleri kullanılabilir. Her bitki çayı güvenilir C kaynağı değildir; “doğal olan her zaman daha iyi emilir” iddiası da genellenemez.
Eksiklik nasıl gelişir?
Çok kısıtlı beslenme, emilim sorunu ve bazı sağlık koşulları yetersizliğe zemin hazırlayabilir. İleri eksiklik diş eti kanaması, kolay morarma ve yara iyileşmesinde bozulmayla seyreden skorbüte neden olabilir. Bunlar başka hastalıklarda da görüldüğünden değerlendirme gerekir.
Takviyenin sınırı
Yetişkin günlük referans alım kadınlarda 75 mg, erkeklerde 90 mg’dır; özel dönemlerde değişir. Fazla destek ishal ve kramplara yol açabilir. Böbrek veya demir yüklenmesi sorunu olanlar ayrıca dikkat etmelidir. C vitamini grip tedavisi veya antibiyotik yerine geçmez.
