Mide Delinmesi: Acil Belirtiler, Nedenler ve Tedavi
Mide delinmesi, mide duvarında oluşan açıklıktan içeriğin karın boşluğuna sızmasıdır. Karın zarı iltihabı ve yaşamı tehdit eden komplikasyonlar gelişebilir. Ani, çok şiddetli karın ağrısında özellikle karında sertlik, bayılma veya genel durum bozukluğu varsa 112’yi arayın. Evde çay veya mide ilacı deneyerek geçmesini beklemeyin.
Hangi belirtiler görülür?
Üst karında başlayan veya tüm karına yayılan ağrı, dokunmayla hassasiyet, kusma, ateş ve çarpıntı olabilir. Her hastada aynı sıra veya şiddette görülmez. “İlk altı saatte hafif, sonra ağır” gibi bir takvim güvenilir değildir; ateşin olmaması da ciddi durumu dışlamaz.
Neden olur?
Peptik ülser önemli nedenlerden biridir. Ülser gelişiminde Helicobacter pylori enfeksiyonu ve ibuprofen gibi steroid olmayan iltihap giderici ağrı kesiciler rol oynayabilir. Travma, bazı hastalıklar ve nadiren girişimlere bağlı yaralanmalar da neden olabilir. Sıradan gündelik stresin tek başına mideyi deldiği şeklinde yorum yapılmamalıdır.
Tanı nasıl konur?
Acil değerlendirmede muayene ve yaşamsal bulgulara bakılır; kan testleri ve görüntüleme gerekebilir. Bilgisayarlı tomografi, karın içine kaçan hava veya sıvıyı ve olası açıklığın yerini göstermeye yardımcı olabilir. Karın ağrısının başka acil nedenleri de bulunduğundan tanı internetten konmaz.
Tedavi neden hastanede yapılır?
Sıvı desteği, antibiyotik ve çoğu durumda cerrahi değerlendirme gerekir. Delik kapatılabilir ve karın içi temizlenebilir. Yalnız çok seçilmiş hastalarda ameliyatsız yaklaşım, yakın hastane izlemiyle düşünülür; bu evde bekleme seçeneği değildir. Ameliyatın süresi veya hastanede kalış için herkes adına bir-iki saat ya da birkaç gün garantisi verilemez.
İyileşme ve tekrarın önlenmesi
Beslenmeye ne zaman başlanacağı, hareket sınırları ve kontrol zamanı cerrahi ekibin planına bağlıdır. Ülserin nedeni araştırılır; H. pylori varsa uygun tedavi ve takip yapılır. Reçeteli aspirin veya kan sulandırıcıyı kendiliğinizden bırakmayın; ağrı kesici kullanımını ekibe bildirin.
Taburculuk sonrası artan karın ağrısı, ateş, tekrarlayan kusma veya yara yerinde belirgin değişiklik olursa sağlık ekibiyle hemen görüşün. Şiddetli kötüleşme, bayılma, kanlı kusma veya siyah dışkı acil değerlendirme gerektirir. Genel sağlıklı beslenme, altta yatan ülser tedavisinin yerine geçmez.
