Demir Emilimini Etkileyen Besinler: Öğünleri Nasıl Düzenlemeli?
Bir besinin demir miktarı kadar, o demirin ne kadarının emildiği de önemlidir. Emilim demirin türüne, öğünün bileşimine ve kişinin demir durumuna göre değişir. Bu, bütün yemekleri katı yasaklarla düzenlemek gerektiği anlamına gelmez.
Hem ve hem olmayan demir
Et, balık ve kümes hayvanları hem demir sağlayabilir. Bitkisel kaynaklarda ve zenginleştirilmiş ürünlerde hem olmayan demir bulunur. Hayvansal besinler de hem olmayan demir içerebilir. Hem olmayan demirin emilimi öğündeki diğer bileşenlerden daha çok etkilenir.
C vitaminiyle birlikte tüketmek
Biber, turunçgil, domates veya başka C vitamini kaynaklarını baklagil ve tahıl içeren öğünlere eklemek hem olmayan demirin emilimine yardımcı olabilir. Örneğin mercimeğin yanında biberli salata bir seçenektir. Bu yaklaşım otomatik olarak C vitamini tableti kullanmayı gerektirmez.
Çay, kahve ve fitatın etkisi
Çay-kahvedeki bazı bileşenler ile tahıl ve baklagillerdeki fitat, aynı öğündeki hem olmayan demir emilimini azaltabilir. Özellikle eksiklik riski bulunan kişiler çay-kahveyi ana demir öğününden ayrı tüketmeyi değerlendirebilir. Baklagil, tohum ve tam tahılları bu nedenle bütünüyle bırakmak doğru değildir; bunlar demir ve başka besin öğeleri sağlar.
Kalsiyumu tamamen kesmek gerekir mi?
Kalsiyum bazı koşullarda demir emilimini etkileyebilir; fakat tek öğün deneyleri bütün beslenmenin uzun dönem sonucuyla aynı değildir. Yoğurtla ıspanağı herkese yasaklamak veya süt ürünlerini kaldırmak gereksiz kısıtlamaya yol açabilir. Demir ve kalsiyum takviyelerinin zamanlaması ise ayrıca değerlendirilebilir.
Besin önerisi ilaç talimatı değildir
Demir ilacının aç veya tok alınması, kullanılan ürün ve mide yakınmalarına göre düzenlenebilir. Çay, kahve, süt, antasit veya başka ilaçlarla gereken aralığı eczacıdan öğrenin. Genel bir öğün önerisini reçetedeki talimat yerine koymayın.
Emilimi iyileştiren seçimler yararlıdır, fakat kan kaybı veya emilim hastalığı varsa tek başına yeterli olmayabilir. Düşük ferritin veya anemide beslenme planının yanında nedenin araştırılması ve gerekiyorsa demir tedavisi gerekir.
Kaynaklar
Bu yazı genel bilgilendirme içindir; kişisel tanı veya tedavi planı yerine geçmez.
