Menopoz ve Perimenopoz: Belirtiler, Tanı ve Tedavi Seçenekleri
Menopoz, başka bir nedenle açıklanmayan 12 aylık adet görmeme döneminden sonra geriye dönük olarak tanımlanır. Öncesindeki hormon dalgalanmalarının ve belirtilerin görüldüğü geçiş dönemine perimenopoz denir. Doğal bir yaşam evresidir; yakınmalar günlük yaşamı etkiliyorsa destek almak gerekir.
Hangi belirtiler olabilir?
Adet düzeninde değişiklik, sıcak basması, gece terlemesi, uyku sorunları, ruh halinde değişiklik ve vajinal kuruluk görülebilir. Herkes aynı belirtileri yaşamaz. Cinsel istekte veya ilişkide rahatlıkta değişiklik olabilir; menopoz cinsel yaşamın bitmesi anlamına gelmez.
Tanı için kan testi şart mı?
NICE, 45 yaş ve üzerinde tipik yakınmaları olan, diğer açıdan sağlıklı kişilerde tanının çoğunlukla laboratuvar testi olmadan konabileceğini belirtir. FSH gibi testler daha genç yaşlarda veya belirsiz durumlarda düşünülebilir. Hormonlu doğum kontrolü kullanımı test ve adet düzeni yorumunu etkiler.
40 yaşından önce yumurtalık işlevinde azalma şüphesi özel değerlendirme gerektirir. Adet gecikmesinin başka nedenleri de olabilir; gebelik olasılığı veya tiroid gibi durumlar klinik bağlamda ele alınır.
Belirtiler nasıl yönetilebilir?
Uyku düzeni, düzenli hareket, dengeli beslenme ve sigara kullanmama genel sağlığı destekler. Kalsiyum ve D vitamini alımı kemik sağlığı açısından değerlendirilir; gelişigüzel yüksek doz vitamin kullanılmaz. Vajinal kurulukta kayganlaştırıcılar, nemlendiriciler ve gerektiğinde lokal tedaviler konuşulabilir.
Hormon tedavisi herkese aynı mı?
Hayır. Sistemik hormon tedavisi sıcak basması gibi belirtilerde etkili olabilir; kişisel yarar ve riskler birlikte değerlendirilir. Rahmin bulunup bulunmaması, kanser veya pıhtı öyküsü, kullanılan ilaçlar ve tercih edilen uygulama biçimi planı değiştirir. Hormon dışı seçenekler ve bazı belirtiler için bilişsel davranışçı terapi de değerlendirilebilir.
Tedavi yalnız kalp hastalığını veya yaşlanmayı önleme amacıyla başlanmamalıdır. Hormon tedavisi doğum kontrolü değildir; gebelikten korunma gereksinimini ayrıca konuşun. İnternetten alınan “doğal hormon” karışımları güvenilir bir alternatif sayılmaz.
Hangi kanama değerlendirilmeli?
Menopoz sonrası vajinal kanama, az miktarda veya tek sefer olsa bile araştırılmalıdır. Geçiş döneminde çok yoğun, uzayan veya alışılmadık kanamayı da yalnız hormonlara bağlamayın. Belirgin kanamayla baş dönmesi veya bayılma varsa acil yardım alın.