Sık Karşılaşılan 7 Vitamin ve Mineral Yetersizliği
Vitamin ve mineral eksikliklerinin sıklığı yaşa, beslenmeye, bölgeye ve sağlık durumuna göre değişir. Aşağıdaki yedi başlık evrensel bir sıklık sıralaması veya kendine tanı listesi değildir. Belirti, yetersiz alım ve kanıtlanmış eksiklik birbirinden ayrılmalıdır.
1. Demir
Demir eksikliği anemiye yol açabilir; depolar anemiden önce de azalabilir. Yoğun adet, başka kan kaybı, artan ihtiyaç ve emilim sorunları değerlendirilir. Et ve baklagil gibi kaynaklar yararlıdır; fakat açıklanamayan eksiklik yalnız beslenmeye bağlanmamalıdır. Demir bir mineraldir, vitamin değildir.
2. İyot
Tiroid hormonları için gereklidir. İyotlu tuz ve bazı hayvansal besinler alıma katkı sağlar. Eksikliği önlemek için tuzu artırmak ya da yosun ve iyot damlasıyla yüksek doz almak uygun değildir. Tiroid şikâyetinin her türü iyot eksikliği değildir.
3. D vitamini
Belirgin eksiklik çocuklarda raşitizm, yetişkinlerde osteomalaziyle ilişkili olabilir. Risk durumuna göre test ve destek değerlendirilir. D vitamini almak kanseri önleme garantisi değildir; güneşlenme süresi herkeste aynı olamaz. Birden fazla üründeki toplam doz kontrol edilmelidir.
4. B12
Hayvansal besinler ve B12 ile zenginleştirilmiş ürünler kaynak sağlar. Vegan beslenmede güvenilir bir B12 planı gerekir; bütün veganların belirli bir yüzdesinin eksik olduğunu söylemek doğru değildir. Emilim sorunları ve bazı ilaçlar da önemlidir. Uyuşma ve denge sorunu gibi nörolojik bulgular anemi olmadan görülebilir.
5. Kalsiyum
Uzun süre yetersiz alım kemik sağlığını olumsuz etkileyebilir. Ancak düşük kan kalsiyumu, düşük besinsel alım ve osteoporoz aynı tanılar değildir. Kan değeri normal olduğu halde kemik yoğunluğu düşük olabilir. Süt ürünleri ve uygun zenginleştirilmiş alternatifler menüye göre değerlendirilir.
6. A vitamini
Görme ve dokular için gereklidir. Eksiklik bazı bölgelerde ve emilim sorunlarında önemlidir. Sebze-meyvelerde provitamin A karotenoidleri bulunur. Fazla retinol zararlı olabilir; gebelikte karaciğer ve retinol içeren takviyeler konusunda özellikle dikkat gerekir. Yüksek doz beta-karoten takviyesi de herkes için güvenli değildir.
7. Magnezyum
Yetersiz alım yanında sindirim kayıpları, bazı hastalıklar ve ilaçlar etkili olabilir. Kramp tek başına tanı koydurmaz. Baklagil, tam tahıl, sebze ve kuruyemişler kaynak sağlar; böbrek hastalığında gözetimsiz takviye sakıncalı olabilir.
Ortak yaklaşım
Önce beslenme ve riskler değerlendirilir, gerektiğinde hedefli test yapılır. Her yakınma için geniş vitamin paketi veya çoklu takviye almak yerine gerçek nedeni bulmak daha değerlidir. Takviye gerekiyorsa miktar, süre ve kontrol planı belirlenmelidir.
Kaynaklar
- ods.od.nih.gov – ilgili kaynak
- ods.od.nih.gov – ilgili kaynak
- ods.od.nih.gov – ilgili kaynak
- ods.od.nih.gov – ilgili kaynak
- ods.od.nih.gov – ilgili kaynak
- ods.od.nih.gov – ilgili kaynak
- www.nhs.uk – ilgili kaynak
- www.nccih.nih.gov – ilgili kaynak
Bu yazı genel bilgilendirme içindir; kişisel tanı veya tedavi planı yerine geçmez.