Siyah Dışkı (Melena) Nedir? Belirtileri, Nedenleri ve Tedavi Yöntemleri

Siyah dışkı, tıbbi literatürde melena olarak adlandırılır ve sindirim sisteminde meydana gelen kanamalar için önemli bir belirti olabilir. Genellikle, üst sindirim kanalında gerçekleşen kanamalar sonucunda, sindirim enzimlerinin etkisiyle dışkı siyaha ve katranımsı bir görünüme bürünür. Tüm siyah dışkılar melena anlamına gelmese de, bu durumu göz ardı etmek hayati tehlikeye yol açan hastalıkların geç fark edilmesine neden olabilir.

Melena (Siyah Dışkı) Nedir?

Melena, dışkının siyah, katran görünümünde ve kötü kokulu olması ile belirlenen bir klinik bulgudur. Genellikle, sindirim sisteminin üst kısımlarında (yemek borusu, mide veya onikiparmak bağırsağı) gerçekleşen kanamalara işaret eder. Mide asidi ve sindirim enzimleriyle temasta, kan koyulaşır ve dışkıya siyah bir renk verir. Melena, basit bir renk değişikliği olmaktan öte, ciddi bir sağlık sorununun belirtisi olabilir. Dolayısıyla dikkatlice değerlendirilmelidir. Kanama miktarı az olsa bile melena gelişebilir ve bazı kişiler farkında olmadan uzun süre bu durumu yaşayabilir. Eşlik eden halsizlik ve baş dönmesi gibi semptomlar durumu daha da ciddi hale getirebilir. Melena, acil bir değerlendirme gerektiren bir durumdur.

Melena Neden Olur?

Melena genellikle üst gastrointestinal sistemdeki kanamalardan kaynaklanır. En yaygın nedenler arasında mide ve onikiparmak bağırsağı ülserleri bulunmaktadır. Bunun yanı sıra, mide mukozasının iltihaplanması (gastrit), yemek borusu varisleri ve mide kanseri de melena ile ilişkilendirilebilir. Uzun süreli ağrı kesici (NSAİİ) kullanımı, mide mukozasını tahriş ederek kanamaya yol açabilir. Karaciğer hastalıkları da önemli risk faktörleri arasındadır. Bazı kan sulandırıcı ilaçlar kanama riskini artırabilir. Travma veya yoğun stres durumları da dolaylı nedenler arasında sayılabilir. Nedenin doğru tespiti, tedavi için kritik öneme sahiptir.

Melena Belirtileri Nelerdir?

Melena, genellikle dışkının sadece siyah renkte olmasıyla sınırlı değildir. Kanamanın miktarına ve süresine bağlı olarak vücudun genel durumunu etkileyen çeşitli belirtiler ortaya çıkabilir. Bu belirtiler, kan kaybının derecesi hakkında önemli ipuçları sunar ve durumu anlamaya yardımcı olur.

Melena ile birlikte görülebilecek semptomlar şunlardır:

• Siyah, parlak ve kötü kokulu dışkı
• Halsizlik ve çabuk yorulma
• Baş dönmesi veya sersemlik hissi
• Çarpıntı
• Karın ağrısı veya mide yanması
• Bulantı ve nadiren kusma
• Solukluk (anemi belirtileri)

Melena Nasıl Teşhis Edilir?

Melena tanısı, ayrıntılı bir hasta öyküsü ve fizik muayene ile başlar. Hekim, dışkının rengi, süresi ve eşlik eden belirtileri sorgular. Kullanılan ilaçlar, özellikle ağrı kesiciler ve kan sulandırıcılar değerlendirilir. Kan testleri ile hemoglobin ve hematokrit düzeyleri incelenir. Bu, kan kaybının derecesini gösterir. Gerekli durumlarda dışkıda gizli kan testi istenebilir. Kesin tanı için en önemli yöntem endoskopidir. Endoskopi sayesinde mide ve onikiparmak bağırsağının doğrudan görüntülenmesi sağlanır ve kanama odağı tespit edilir. Bazı hastalarda kolonoskopi veya görüntüleme yöntemleri de gerekebilir. Şiddetli kanama şüphesi durumunda hasta hastaneye yatışı yapılarak yakından izlenir. Tanı süreci, tedavinin yönünü belirleyen temel bir adımdır.

Melena Tedavisi Nasıl Yapılır?

Melena tedavisi, altta yatan nedene yönelik olarak planlanır. Ülser kaynaklı kanamalarda mide asidini baskılayan ilaçlar ve gerekirse endoskopik müdahaleler uygulanır. Aktif kanama varsa, endoskopi sırasında bu kanama durdurulabilir. İleri vakalarda damar yoluyla sıvı ve kan desteği gerekebilir. Kan sulandırıcı ilaçlar, geçici olarak kesilebilir veya dozları ayarlanabilir. Tedavi süreci genellikle hastanede izlem gerektirir.

Siyah Dışkı İçin Hangi Doktora Gidilir?

Siyah dışkı şikayeti olan kişilerin gastroenteroloji veya dahiliye uzmanına başvurması gerekir. Acil belirtiler mevcutsa doğrudan acil servise gitmek önemlidir. Gerekli durumlarda cerrahi branşlardan da destek alınabilir.

Melena Hakkında Sık Sorulan Sorular

Hangi yiyecek dışkıyı siyah yapar?

Bazı gıda ve takviyeler dışkının rengini koyulaştırarak siyah veya çok koyu kahverengi görünmesine yol açabilir ve bu durum her zaman melena olduğunu göstermez. Özellikle yaban mersini, böğürtlen, siyah üzüm, pancar, koyu renkli gıdalar veya yoğun kakao içeren besinler bazı kişilerde dışkı rengini koyulaştırabilir.

Siyah dışkı tehlikeli mi?

Siyah dışkı, özellikle melena görünümündeyse, çoğu zaman üst sindirim sistemi kanamasının belirtisi olabileceği için tehlikeli olabilir. Eğer kanama az miktarda bile olsa sürekli tekrarı söz konusuysa zamanla kansızlık (anemi) riski taşır. Bu da halsizlik, çabuk yorulma, nefes darlığı ve çarpıntı gibi belirtilerle kendini gösterebilir.

Siyah dışkı ne kadar sürdüğünde tehlikeli olur?

Siyah dışkının “kaç gün sürdüğü” kadar, nasıl göründüğü ve eşlik eden semptomlar da önemlidir. Melena görünümü (katran gibi, parlak, kötü kokulu) varsa, tek bir dışkılama bile tıbbi değerlendirme gerektirir; çünkü bu durum, aktif veya yakın dönemde gerçekleşmiş bir kanamaya işaret edebilir.