Serebral Palsi Belirtileri, Tipleri, Tanı Süreci ve Tedavi Yöntemleri

Beyne gelen kan akışının azalması nedeniyle oluşan bayılma, ciddi sağlık sorunlarının yanı sıra basit yorgunluk gibi nedenlerle de meydana gelebilir. Anadolu Sağlık Merkezi’nden Çocuk Nörolojisi Uzmanı Doç. Dr. Sinan Çomu, bayılma sırasında hastanın yatar pozisyona geçmesiyle beyne giden kan akışının arttığını ve bilincin daha hızlı geri döndüğünü ifade etti. “Bu yönüyle bayılma beynin bir koruma mekanizması gibidir. Eğer bayılan hasta veya çocuk dik pozisyonda tutulursa, kan akışı daha da zorlaşarak kasılmalar ve gözlerde dönme gibi sorunlara neden olabilir. Bu nedenle hasta yatar pozisyona alınmalıdır. Ayrıca, bayılma kansızlık, kronik hastalıklara bağlı zayıflık ya da bazı ciddi psikolojik durumların belirtisi olabilir. İlk bayılma durumunda çocuk doktoru, kardiyolog veya çocuk nöroloji uzmanı tarafından değerlendirilmelidir,” dedi. Doç. Dr. Sinan Çomu konuyla ilgili kıymetli bilgiler sundu…

Serebral Palsi Hastalığı Nedir?

Serebral terimi beyin anlamındadır, palsi ise hareket etme güçlüğü veya zayıflığı ifade eder. Serebral palsi, hareket ve koordinasyon yeteneklerini etkileyen çeşitli bozuklukları tanımlar. Serebral palsili birçok bireyde bu yeteneklerin yanı sıra görme, işitme ve diğer duyusal alanlarda da etkilenmeler görülebilmektedir. Serebral palsi, dünyada her bin çocuktan yaklaşık 1-4’ünde rastlandığı için bu hastalık hakkında bilinçli olmak son derece önemlidir.

Serebral Palsi Hastalığının Türleri Nelerdir?

Serebral palsi dört ana grupta incelenir: spastik, atetoid (diskinetik), ataksik ve hipotonik. Bu grupların her birinin kendi içerisinde farklı alt grupları ve özellikleri bulunmaktadır.

Spastik Serebral Palsi

Spastik serebral palsi üç başlık altında incelenir: spastik hemiplejik, spastik diplejik ve spastik kuadriplejik. Spastik hemiplejik sınıfında, çocuğun vücudunun bir bölümünde kaslardaki tutukluk veya spastisite görülür. Genellikle tek kol ve tek elin etkilenmesiyle ortaya çıkan bu durum, bazen bacakların da etkilenmesine neden olabilir. Etkilenen tarafta çoğunlukla bir gelişimsel problem bulunmaktadır. Konuşma ile ilgili sorunlar oluşabilir, zekada bir calışma görülebilir ama dikkatlice izlenmelidir.

Spastik diplejik durumunda alt ekstremiteler etkilenir, üst ekstremitede ise minimal bir etki olabilir. Kalça ve bacak kasları bu durumda çok serttir, yürümekte zorluk yaşanabilir.

Spastik kuadriplejik bireylerde hem alt hem de üst ekstremiteler etkilenir ve bu form en ağır olanıdır. Zeka genellikle olumsuz etkilenmez ancak bazı bireylerde konuşma ve yürüme becerileri ciddi şekilde kısıtlı olabilir.

Diskinetik Serebral Palsi

Atetoid diskinetik olarak adlandırılan bu tür, serebral palsinin en yaygın ikinci formudur. Bu bireylerin zekası genellikle normaldir fakat tüm kasların tutulumuyla istemsiz ve rastgele hareketler gözlemlenebilir.

Diskinetik serebral palsi olan çocuklar yürüme, oturma, postürlerini koruma gibi eylemleri yapmakta güçlük çekebilir. Yüz kaslarındaki tutulumlar nedeniyle salya akması gibi sorunlar da yaşanabilir.

Ataksik Serebral Palsi

Ataksik tipte denge ve koordinasyon ciddi olarak etkilenmiştir. İnce motor beceriler gerektiren işlemler, örneğin bağcık bağlama veya düğmeleri ilikleme oldukça zorlaşır. Genellikle normal zeka seviyesine sahip olan bireylerin bazıları konuşmada akıcılık sorunları yaşayabilir.

Hipotonik Serebral Palsi

Hipotonik serebral palsi, beyincikteki hasardan kaynaklanır ve kas problemleri daha erken yaşlarda belirginleşir. Bu bireylerde kaslar oldukça gevşek olabilir; ebeveynleri tarafından kol ve bacaklarına gösterilen direncin zayıf olması dikkat çeker. Solunum problemleri de görülebilir.

Serebral Palsi Hastalığının Belirtileri Nelerdir?

Serebral palsinin belirtileri, hastalığın türüne ve gelişimine bağlı olarak değişir. Bazı formlarda gerileme görülürken, diğerlerinde daha ağır belirtiler ortaya çıkabilir. Belirtiler genellikle etkilenen beyin bölgesine göre değişir. Bazı bireyler, yürüme ve oturma gibi temel becerilerde zorluk çekebilirken, diğerleri nesneleri tutmakta güçlük yaşayabilir.

Serebral palsinin olası belirtileri şunlardır:

• Yuvarlanma, desteksiz ayağa kalkma veya emekleme gibi motor becerilerde gecikme
• Kas tonusunun aşırı sert veya zayıf olması
• Konuşmada gecikme
• Spastisite
• Ataksi (kas koordinasyon kaybı)
• Tremor veya istemsiz hareketler
• Aşırı salya akması ve yutkunma sorunları
• Yürümede zorluk
• Tek elle uzanma gibi vücudun tek tarafını kullanmaya eğilimli olma
• Nöbet, bilişsel engeller veya körlük gibi nörolojik problemler

Serebral palsi ile doğan birçok çocukta belirtiler aylar veya yıllar sonra ortaya çıkabilir, ancak çoğu durumda 3-4 yaşına gelindiğinde belirtiler açığa çıkmaktadır.

Serebral Palsi Hastalığının Nedenleri ve Etkileri Nelerdir?

Serebral palsi, beyin gelişimi sırasında oluşan anormallikler veya sonradan meydana gelen beyin hasarının sonucunda ortaya çıkar. Genellikle doğum öncesi dönemde var olan durumlara bağlı oluşur fakat bazen doğum sonrasında da gelişebilir. Serebral palsinin kesin bir nedeni genellikle bulunmaz fakat etkili olduğu düşünülen faktörler şunlardır:

• Genetik mutasyonlar
• Anne enfeksiyonları
• Anne karnındayken beyne kan akışının durması
• Anne karnında meydana gelen beyin kanamaları
• Yenidoğan enfeksiyon hastalıkları
• Baş travmaları

Bunların yanı sıra, serebral palsinin zamanla sebep olabileceği çeşitli etkiler de bulunmaktadır:

• Kaslarda atrofi (erime)
• Yutkunma güçlüğü ve boğulma riski
• Aspirasyon zatürresi
• Bası yarası gelişimi
• Mesane enfeksiyonları
• Kabızlık

Serebral Palsi Hastalığının Tanı Yöntemleri Nelerdir?

Serebral palsiden şüphelenilen hastalara çeşitli tanı yöntemleri uygulanır. Manyetik rezonans görüntüleme (MRI) ve kranial (baş) ultrasonografi gibi radyolojik incelemeler, beyindeki anormalliklerin tespitine yardımcı olabilir.

Nöbet ile gelen serbest palsi vakalarında elektroensefalografi (EEG) tetkiki, beynin elektriksel aktivitesinin incelenmesini sağlayarak epilepsi ve serebral palsi arasındaki ayrımda faydalı olabilir. Ayrıca, laboratuvar testleri ve duyusal muayeneleri değerlendiren incelemeler de tanı sürecinde kritik rol oynamaktadır.